بلاگ
شنیدن صدای ضربان در گوش را جدی بگیرید
بررسی دلایل، علائم هشداردهنده و راهکارهای درمانی برای وزوز ضربانی گوش
شنیدن صدای ضربان در گوش یکی از پدیدههای شایع ولی گاه نگرانکننده در میان مردم است. اگر تا به حال زمانیکه در سکوت هستید، صدایی مانند “تپش قلب” یا “پالس” در گوش خود احساس کردهاید، احتمالاً با چیزی به نام وزوز ضربانی گوش (Pulsatile Tinnitus) مواجه بودهاید.
این صدا معمولاً شبیه ضربان قلب است و اغلب همزمان با نبض شنیده میشود. برخلاف انواع دیگر وزوز گوش که معمولاً ناشی از آسیب در سلولهای شنوایی هستند، وزوز ضربانی اغلب دلایل عروقی یا فشارهای فیزیکی دارد و به همین دلیل باید جدی گرفته شود.
در این مقاله بهطور جامع به بررسی این موضوع، دلایل، علائم هشداردهنده، روشهای تشخیص، درمانهای پزشکی و خانگی و راهکارهای پیشگیری از آن خواهیم پرداخت.
وزوز ضربانی گوش چیست؟
وزوز گوش معمولی، صدایی است که هیچ منبع خارجی ندارد و فقط خود فرد آن را میشنود. این صدا میتواند به صورت زنگ، سوت، وزش باد یا هیسهیس باشد. اما وزوز ضربانی نوع خاصی از وزوز است که صدا شبیه ضربان قلب یا نبض است و اغلب با حرکات فیزیکی، تغییر وضعیت بدن یا فشار روانی شدت میگیرد.
در بیشتر موارد، این نوع وزوز فقط در یک گوش (معمولاً راست یا چپ) احساس میشود و با گوش گذاشتن روی بالش یا در محیط ساکت، قابل توجهتر است.
چرا باید شنیدن صدای ضربان در گوش را جدی گرفت؟
بر خلاف انواع معمول وزوز، نوع ضربانی آن در بسیاری موارد با اختلالات عروقی یا نورولوژیکی همراه است. اگرچه در برخی موارد بیخطر است، اما در برخی دیگر میتواند نشانهای از بیماریهایی مانند:
- فشار خون بالا
- ناهنجاریهای شریانی یا وریدی
- تومورهای خوشخیم در قاعده جمجمه
- تنگی یا آنوریسم شریان کاروتید
- افزایش فشار داخل جمجمه (بهخصوص در زنان جوان چاق)
به همین دلیل، بررسی پزشکی و تشخیص دقیق بسیار ضروری است.
علل شایع شنیدن صدای ضربان در گوش
۱. افزایش جریان خون در عروق نزدیک گوش
در مواقعی مانند ورزش، بارداری یا کمخونی، گردش خون بدن افزایش مییابد. در نتیجه، رگهای اطراف گوش داخلی ممکن است صدا تولید کنند که به شکل ضربان شنیده میشود.
۲. پرفشاری خون (فشار خون بالا)
یکی از دلایل شایع صدای ضربانی در گوش، افزایش فشار خون است. این وضعیت باعث میشود رگها بیشتر تحت فشار قرار بگیرند و صداهای پالسدار بیشتری به گوش برسد.
۳. آترواسکلروز (تصلب شرایین)
با افزایش سن یا در اثر رژیم غذایی ناسالم، دیواره رگها سفت میشود و خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهند. این وضعیت در شریانهای اطراف گوش ممکن است صدای جریان خون را واضحتر کند.
۴. ناسازگاری شریان و ورید (AVM)
ناسازگاری بین شریانها و وریدها ممکن است باعث عبور جریان خون پرسرعت از مسیرهای غیرطبیعی شده و صداهایی ایجاد کند.
۵. تنگی یا آنوریسم شریان کاروتید
اگر یکی از شریانهای اصلی گردن دچار تنگی یا برآمدگی (آنوریسم) شود، جریان خون آشفته ممکن است به صورت صدای ضربان در گوش ظاهر شود.
۶. نوروم آکوستیک یا تومورهای قاعده جمجمه
تومورهای خوشخیم که روی عصب شنوایی یا اعصاب اطراف آن فشار میآورند، ممکن است سبب اختلال در درک صدا شوند.
۷. افزایش فشار داخل جمجمه (ICP)
در شرایطی مانند چاقی، اختلالات هورمونی یا مصرف برخی داروها، فشار مایع مغزی-نخاعی افزایش مییابد و این فشار میتواند از طریق گوش داخلی احساس شود.
۸. عفونت یا التهاب گوش میانی
عفونت یا التهاب در گوش میانی میتواند مانع تخلیه مناسب صداها شود و باعث شنیدن ضربان شود.
بیشتر بخوانید :
بهترین متخصص کاشت حلزون در تهران کیست ؟
بهترین دکتر کاشت حلزون در تهران کیست ؟
علائم همراه با صدای ضربان در گوش که باید نگران شوید
اگر صدای ضربانی گوش با هر یک از علائم زیر همراه باشد، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- کاهش شنوایی یکطرفه یا دوطرفه
- سرگیجه یا عدم تعادل
- تاری دید یا دوبینی
- سردردهای شدید یا مزمن
- احساس فشار داخل سر
- ترشح یا درد در گوش
- اختلال در خواب یا تمرکز شدید
روشهای تشخیص صدای ضربانی گوش
تشخیص علت وزوز ضربانی نیازمند بررسیهای دقیق پزشکی است. مراحل معمول شامل:
۱. معاینه فیزیکی گوش و گردن
پزشک با اتوسکوپ گوش را معاینه میکند و به دنبال عفونت، التهاب یا جرم گوش میگردد. همچنین، بررسی رگهای گردن و پشت گوش برای شنیدن صداهای غیرعادی انجام میشود.
۲. تست شنوایی (Audiometry)
برای بررسی شدت و نوع افت شنوایی
۳. تصویربرداری با MRI یا CT Scan
برای بررسی ناهنجاریهای عروقی، تومورها یا فشار داخل جمجمه
۴. آزمایش خون
برای بررسی کمخونی، مشکلات تیروئید یا اختلالات متابولیکی
۵. آنژیوگرافی
در موارد مشکوک به اختلالات عروقی مانند AVM یا آنوریسم
درمان صدای ضربان در گوش
🔹 درمان بسته به علت زمینهای دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
۱. کنترل فشار خون
در صورت وجود پرفشاری خون، کنترل دارویی و تغییر سبک زندگی بسیار مؤثر است.
2. درمان کمخونی یا اختلالات تیروئیدی
با مکملهای آهن، داروهای تیروئیدی یا رژیم غذایی مناسب
3. درمان عفونت گوش
با تجویز آنتیبیوتیک یا قطره گوش
4. جراحی یا درمان تهاجمی برای مشکلات عروقی
در موارد AVM یا آنوریسمها، ممکن است به مداخله جراحی یا آنژیوپلاستی نیاز باشد.
5. کاهش فشار داخل جمجمه
با استفاده از داروهای دیورتیک یا کاهش وزن در موارد افزایش ICP
6. درمان تومورها
با جراحی، پرتودرمانی یا مانیتورینگ (در موارد خوشخیم)
درمانهای خانگی و مراقبتهای عمومی
اگرچه درمان علت زمینهای توسط پزشک انجام میشود، اما برخی راهکارهای خانگی میتوانند در کاهش شدت وزوز موثر باشند:
🟢 ۱. مدیریت استرس
اضطراب و استرس اغلب وزوز را تشدید میکنند. مدیتیشن، یوگا، پیادهروی روزانه و تنفس عمیق میتواند مفید باشد.
🟢 ۲. کاهش مصرف کافئین و نمک
این مواد باعث افزایش فشار خون و حساسیت سیستم شنوایی میشوند.
🟢 ۳. اجتناب از صداهای بلند
استفاده از هدفون در حجم بالا یا قرار گرفتن طولانی در محیطهای پر سروصدا، وزوز را بدتر میکند.
🟢 ۴. صدادرمانی (Sound Therapy)
استفاده از صداهای سفید، موسیقی ملایم یا اپلیکیشنهای صدادرمانی میتواند به کاهش توجه به وزوز کمک کند.
پیشگیری از وزوز ضربانی گوش
- کنترل منظم فشار خون و چربی خون
- ورزش منظم برای بهبود گردش خون
- رژیم غذایی متعادل و سرشار از ویتامینها و آنتیاکسیدانها
- کاهش وزن در صورت چاقی
- معاینات دورهای گوش و شنوایی
جمعبندی نهایی
شنیدن صدای ضربان در گوش تجربهای نگرانکننده است، بهخصوص اگر با علائم دیگری مانند سرگیجه، سردرد یا کاهش شنوایی همراه باشد. این نوع وزوز میتواند نشانهای از یک مشکل جدیتر در سیستم عروقی، عصبی یا شنوایی باشد و نباید نادیده گرفته شود.
مهمترین اقدام، مراجعه به پزشک و انجام بررسیهای لازم برای یافتن علت زمینهای است. درمان مؤثر در بسیاری از موارد امکانپذیر است و با تغییرات سبک زندگی و رعایت بهداشت شنوایی، میتوان شدت آن را به حداقل رساند یا بهطور کامل از بین برد.
