بلاگ
وزوز گوش: علل، تشخیص و راههای کنترل آن
مقدمه
وزوز گوش (Tinnitus) یکی از شایعترین و در عین حال آزاردهندهترین مشکلات شنوایی است که میلیونها نفر در سراسر جهان را درگیر کرده است. افرادی که دچار وزوز گوش هستند، صدایی شبیه زنگ زدن، سوت کشیدن، همهمه، وزش باد یا خشخش در گوش خود احساس میکنند؛ در حالی که هیچ منبع خارجی برای این صدا وجود ندارد. این اختلال میتواند موقت یا دائمی، خفیف یا شدید باشد و تأثیر چشمگیری بر کیفیت زندگی فرد بگذارد. در این مقاله، به بررسی علل، روشهای تشخیص و راههای کنترل وزوز گوش میپردازیم.
وزوز گوش چیست؟
وزوز گوش نوعی ادراک شنوایی کاذب است که فرد بدون وجود محرک خارجی، صدایی را در یک گوش، هر دو گوش یا حتی در سر احساس میکند. وزوز میتواند پیوسته یا متناوب، یکنواخت یا ضربانی باشد.
انواع وزوز گوش
- وزوز ذهنی (Subjective Tinnitus): شایعترین نوع که فقط خود فرد آن را میشنود.
- وزوز عینی (Objective Tinnitus): نادر است و گاهی پزشک هم میتواند صدای آن را با ابزار خاص بشنود. معمولاً ناشی از مشکلات عروقی یا عضلانی است.
بیشتر بخوانید :
بهترین متخصص کاشت حلزون در تهران کیست ؟
بهترین دکتر کاشت حلزون در تهران کیست ؟
علل شایع وزوز گوش
1. مشکلات شنوایی
- افت شنوایی ناشی از سن (Presbycusis)
- آسیب به سلولهای مویی گوش داخلی (مثلاً بر اثر صدای بلند یا ضربه)
- انسداد گوش با جرم یا عفونت
- اوتواسکلروز (سخت شدن استخوانهای گوش میانی)
2. عوامل فیزیولوژیک و پزشکی
- فشار خون بالا یا مشکلات عروقی
- دیابت و مشکلات متابولیک
- مشکلات تیروئید
- آسیب یا تومور عصب شنوایی (نوروم آکوستیک)
3. داروها و مواد شیمیایی
- داروهای سمی برای گوش (Ototoxic drugs): مثل آسپرین، برخی آنتیبیوتیکها، داروهای شیمیدرمانی
- مصرف بیش از حد کافئین، الکل یا نیکوتین
4. مشکلات عصبی و روانشناختی
- استرس و اضطراب
- افسردگی
- صدمات گردن و سر (مثلاً ضربه مغزی)
5. سایر علل نادر
- اختلال مفصل فکی-گیجگاهی (TMJ)
- بیماری منیر (Meniere’s Disease)
- بیماریهای خودایمنی
روشهای تشخیص وزوز گوش
تشخیص دقیق علت وزوز گوش ضروری است و شامل موارد زیر است:
- معاینه گوش، حلق و بینی
- آزمونهای شنوایی (Audiometry): بررسی میزان شنوایی و نوع کمشنوایی
- آزمونهای تصویربرداری: مثل MRI یا CT Scan برای بررسی وجود تومور یا آسیب عصبی
- آزمایش خون: برای بررسی مشکلات تیروئید، دیابت، کلسترول و عفونت
- ارزیابی روانشناختی: بررسی وجود اضطراب یا افسردگی
راههای کنترل و درمان وزوز گوش
1. درمان علت زمینهای
- برداشتن جرم گوش یا درمان عفونت
- کنترل فشار خون یا دیابت
- اصلاح مشکلات مفصل فکی-گیجگاهی
- قطع یا تعویض داروهای اتوتوکسیک (با مشورت پزشک)
2. درمانهای دارویی
- داروهای ضداضطراب یا ضدافسردگی (در صورت وجود استرس و اضطراب)
- بتاهیستین: برای بهبود گردش خون گوش داخلی (در برخی موارد)
3. درمانهای غیردارویی
- مشاوره و رواندرمانی (Cognitive Behavioral Therapy – CBT): برای مدیریت واکنش عاطفی به وزوز
- روش TRT (Tinnitus Retraining Therapy): ترکیب صدادرمانی و مشاوره برای عادتسازی مغز
- استفاده از ماسکر (Tinnitus Masker): دستگاهی که صدای سفید یا ملایم تولید میکند و وزوز را کمرنگ میکند
- تمرینات مدیتیشن و آرامسازی: برای کاهش استرس
4. اصلاح سبک زندگی
- پرهیز از صداهای بلند و استفاده از محافظ گوش
- کاهش مصرف کافئین، الکل و نیکوتین
- داشتن خواب کافی و ورزش منظم
- مدیریت استرس
پیشآگهی و نتیجهگیری
وزوز گوش در بسیاری از افراد قابل کنترل است، هرچند درمان قطعی برای همه بیماران وجود ندارد. تشخیص صحیح علت و استفاده از روشهای مختلف درمانی و حمایتی، کیفیت زندگی بیماران را بهطور محسوسی بهبود میبخشد. در صورت بروز علائم، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی یا شنواییشناس توصیه میشود.
