بلاگ
نوریت دهلیزی: تفاوتها با لابیرنتیت و روشهای درمان
مقدمه
سیستم دهلیزی گوش داخلی نقش کلیدی در حفظ تعادل و هماهنگی حرکات بدن ایفا میکند. هرگونه اختلال در این بخش میتواند باعث سرگیجه شدید، عدم تعادل و اختلالات حرکتی شود. یکی از بیماریهای شایع این ناحیه نوریت دهلیزی (Vestibular Neuritis) است که اغلب با بیماری مشابهی به نام لابیرنتیت (Labyrinthitis) اشتباه گرفته میشود. در این مقاله، به بررسی دقیق نوریت دهلیزی، تفاوت آن با لابیرنتیت، علائم، علل و روشهای درمان میپردازیم.
نوریت دهلیزی چیست؟
نوریت دهلیزی نوعی التهاب عصب دهلیزی (Vestibular Nerve) است. این عصب وظیفه انتقال اطلاعات مربوط به تعادل از گوش داخلی به مغز را بر عهده دارد. زمانی که این عصب ملتهب میشود، پیامهای مربوط به تعادل دچار اختلال شده و فرد دچار سرگیجه شدید و ناگهانی میشود.
علائم نوریت دهلیزی
- سرگیجه ناگهانی و شدید (احساس چرخش محیط یا خود فرد)
- عدم تعادل و ناپایداری هنگام راه رفتن
- حالت تهوع و استفراغ (به دلیل شدت سرگیجه)
- نوسان چشم (Nystagmus)؛ حرکات سریع و غیرارادی چشم
- عدم وجود کمشنوایی یا وزوز گوش (این نکته مهمترین تفاوت با لابیرنتیت است)
لابیرنتیت چیست؟
لابیرنتیت نیز نوعی التهاب است اما برخلاف نوریت دهلیزی، کل بخش گوش داخلی (لابیرنت) شامل ساختارهای دهلیزی و حلزون شنوایی را درگیر میکند. به همین دلیل، علاوه بر مشکلات تعادلی، علائم شنوایی نیز وجود دارد.
تفاوت نوریت دهلیزی با لابیرنتیت
| ویژگی | نوریت دهلیزی | لابیرنتیت |
|---|---|---|
| ناحیه درگیر | فقط عصب دهلیزی | کل لابیرنت (دهلیز + حلزون) |
| سرگیجه | شدید و ناگهانی | شدید و ناگهانی |
| اختلال تعادل | دارد | دارد |
| کاهش شنوایی | ندارد | دارد |
| وزوز گوش | ندارد | دارد |
| علت شایع | ویروس (مثلاً ویروس هرپس) | ویروس یا باکتری |
علل نوریت دهلیزی
- عفونت ویروسی: شایعترین علت، ویروسهایی مثل Herpes simplex virus
- عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی: مثل سرماخوردگی یا آنفلوآنزا
- عفونت باکتریایی (نادرتر)
- عوامل خودایمنی یا التهابی
روشهای تشخیص نوریت دهلیزی
تشخیص این بیماری توسط متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) یا نورولوژیست انجام میشود و شامل:
- معاینه فیزیکی و نورولوژیک (بررسی حرکات چشم، تعادل و راه رفتن)
- آزمونهای شنوایی (برای رد کمشنوایی و افتراق از لابیرنتیت)
- آزمونهای دهلیزی (مانند VNG یا تست کالوریک)
- در صورت نیاز MRI برای رد سایر علل (مانند سکته مغزی یا تومور)
روشهای درمان نوریت دهلیزی
1. درمان دارویی
- کورتیکواستروئیدها (مثل پردنیزولون): برای کاهش التهاب عصب
- داروهای ضد سرگیجه (مثل بتاهیستین یا میکلوزین): برای کنترل علائم
- ضدتهوع (مثل متوکلوپرامید): برای کنترل حالت تهوع
- داروهای ضدویروس: در صورت مشکوک بودن به ویروس هرپس
2. توانبخشی دهلیزی (Vestibular Rehabilitation Therapy)
تمرینهای فیزیوتراپی تخصصی برای تقویت سیستم تعادل و تسریع بهبود مغزی بسیار مؤثر است، بهویژه در مراحل پس از مرحله حاد.
3. مراقبتهای حمایتی
- استراحت در مرحله حاد
- مصرف مایعات کافی
- پرهیز از فعالیتهایی که تعادل را مختل میکند (مثلاً رانندگی)
پیشآگهی و سیر بیماری
اکثر افراد با درمان مناسب در عرض چند هفته تا چند ماه بهبودی کامل مییابند. با این حال، برخی بیماران ممکن است تا مدتها احساس عدم تعادل خفیف داشته باشند که با توانبخشی قابل بهبود است.
نکات مهم برای بیماران
- در صورت سرگیجه شدید ناگهانی، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا سایر علل جدی (مثل سکته مغزی یا مشکلات مغزی) رد شود.
- تفاوت کلیدی: اگر کاهش شنوایی یا وزوز گوش دارید، احتمالاً لابیرنتیت مطرح است نه نوریت دهلیزی.
- تکمیل دوره دارو و انجام تمرینات توانبخشی، احتمال بازگشت به حالت طبیعی را بالا میبرد.
نتیجهگیری
نوریت دهلیزی یک بیماری شایع ولی خوشخیم است که با تشخیص صحیح و درمان مناسب قابل کنترل است. آگاهی از تفاوت آن با لابیرنتیت به بیماران کمک میکند سریعتر برای درمان اقدام کنند و از عوارض طولانیمدت جلوگیری شود. در صورت بروز علائم، مراجعه به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی یا نورولوژیست توصیه میشود.
